LIFE22-NAT-ES-LIFE Phoenix

ΤΟ ΕΡΓΟ

Αποκατάσταση και Βελτίωση οικοτόπων προτεραιότητας 9370* "Palm groves of Phoenix"

Το έργο LIFE Phoenix συγκεντρώνει διάφορους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, επιστημονικά ιδρύματα και μη κυβερνητικές οργανώσεις από την Ισπανία και την Ελλάδα με στόχο την προώθηση των γνώσεων, μεθοδολογιών και διαδικασιών που αποσκοπούν στη βελτίωση της διατήρησης της κατάστασης των ενδημικών φοινικοειδών της Ευρώπης, που σχηματίζονται από τον κανάριο φοίνικα στα Κανάρια Νησιά και τον κρητικό φοίνικα στην Ελλάδα. Αυτά τα φυτά σχηματισμοί περιλαμβάνονται μεταξύ του οικοτόπου προτεραιότητας προτεραιότητας που πρέπει να διατηρηθούν από το Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό τον χαρακτηρισμό οικοτόπου 9370* "Φοινικοδάση του γένους Phoenix".

Οι σχηματισμοί αυτοί απειλούνται από την αύξηση των δασικών πυρκαγιών, τα αλλόχθονα είδη (παράσιτα), τα εξωτικά είδη φυτών, τα προβλήματα υβριδισμού με άλλους φοίνικες, την υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων κ.λπ. Αυτό το έργο LIFE έχει ως στόχο να γίνει μια ευκαιρία για την εφαρμογή διαφορετικών μεθοδολογιών για την ελαχιστοποίηση αυτών των απειλών για τα ευρωπαϊκα φυσικά φοινικόδενδρα και τη διασφάλιση της καλής κατάστασης διατήρησής τους.

Η πρωτοβουλία αυτή καθοδηγείται από το Συμβούλιο της Γκραν Κανάρια και υποστηρίζεται από τα κονδύλια LIFE της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συγκεντρώνοντας συνολικά 9 φορείς από τα Κανάρια Νησιά και την Ελλάδα. Το έργο θα επενδύσει 3.901.577,38 ευρώ μεταξύ 2023 και 2027, με το 75% της επένδυσης να προέρχεται από τα κονδύλια LIFE.

Τα ενδημικά φοινικοδάση στην Ευρώπη του γένους Phoenix δημιουργούν σημαντικά φυσικά και ημιφυσικά οικοσυστήματα με εξαιρετική οικολογική και κοινωνικοοικονομική αξία που υπάρχουν μόνο στην Ισπανία (με το Phoenix canariensis στα Κανάρια Νησιά) και στην Ελλάδα (με το P. theophrasti στην Κρήτη). Η μοναδικότητά τους δικαιολογεί τη συμπερίληψή τους στο Παράρτημα Ι της Οδηγίας 92/43 της ΕΕ και τον χαρακτηρισμό ως Οικότοπος Προτεραιότητας 9370* " Φοινικοδάση του γένους Phoenix", με συνολικά μόνο 53 περιοχές Natura 2000 (N2K) να έχουν οριστεί για τη διατήρησή τους σε επίπεδο ΕΕ.

Και τα δύο είδη, καθώς και ο οικότοπος που διαμορφώνουν, αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα διατήρησης και στις δύο περιοχές. Οι κύριες κοινές απειλές σχετίζονται με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τα παράσιτα και τα χωροκατακτητικά φυτικά είδη. Άλλα σημαντικά ζητήματα συνδέονται πιο άμεσα με τις ανθρώπινες δραστηριότητες, με διαφορετικό επίπεδο σπουδαιότητας ανάλογα με την περιοχή: στην νήσο Γκραν Κανάρια, ο υβριδισμός με το P. dactylifera λόγω κακών πρακτικών του παρελθόντος- στην Κρήτη, η υπερβόσκηση και η πίεση των τουριστικών επισκεπτών.

Για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, είναι απαραίτητο να συμμετάσχουν όλες οι αρμόδιες αρχές (Δημόσια Διοίκηση, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Επιστημονικά Ιδρύματα), οι κύριοι ενδιαφερόμενοι φορείς (Τομέας Καλλωπιστικών Φυτών, Ιδιωτικοί και Δημόσιοι κήποι, Γεωργοί και Κτηνοτρόφοι, Τουριστικές Ενώσεις και Ξενοδοχεία, Περιβαλλοντικές ΜΚΟ, Εθελοντές), καθώς και οι τοπικές κοινότητες της Γκραν Κανάρια και της Κρήτης, συνεργαζόμενοι και αναζητώντας αποτελεσματικές λύσεις στα κοινά προβλήματα.

Το έργο προβλέπει ένα πρώτο σύνολο προπαρασκευαστικών δραστηριοτήτων (προκαταρκτικές μελέτες, καθώς και συγκεκριμένα σχέδια και πρωτόκολλα) για να αναπτυχθεί στη συνέχεια ένα πλήρες δέσμη συγκεκριμένων δράσεων διατήρησης, βελτίωσης του οικοτόπου προτεραιότητας και περιβαλλοντικής διακυβέρνησης. Παράλληλα, και μέχρι το τέλος του έργου, θα εκτελεστούν τρία άλλα πακέτα εργασίας, τα οποία θα επικεντρωθούν στην παρακολούθηση και τη συνεχή αξιολόγηση των επιπτώσεων του έργου, στη βιωσιμότητα, την αναπαραγωγή και την αξιοποίηση των δράσεων και των αποτελεσμάτων, καθώς και σε καθήκοντα επικοινωνίας, διάδοσης και ευαισθητοποίησης.

Οι περιοχές παρέμβασης του έργου περιλαμβάνονται εντός των Ειδικών Ζωνών Διατήρησης (ΕΖΔ – SAC στα αγγλικά) του Δικτύου Natura 2000, οι οποίες ορίστηκαν με στόχο την προστασία του οικοτόπου προτεραιότητας 9370*. Στη Γκραν Κανάρια, έχουν επιλεγεί δύο φυσικά φοινικοδάση στην SAC ES7010008 "Güigüí" (που θεωρούνται από τους πιο σημαντικούς από γενετική άποψη λόγω της απομόνωσής τους) και άλλοι δύο στην SAC ES7010025 "Fataga" (που επηρεάζονται περισσότερο από τον υβριδισμό και τα παράσιτα, καθώς είναι ενσωματωμένοι στην αγροτική μήτρα). Στην Κρήτη οι περιοχές δράσης περιλαμβάνουν τα 6 εναπομείναντα φυσικά φοινικοδάση στο νησί, που προστατεύονται από τις ακόλουθες SAC: GR4310004 "Μάρτσαλος", GR4310005 "Άγιος Νικήτας", GR4320006 "Βάι", GR4330003 "Πρέβελη", GR4340012 "Σούδα-Πλακιάς" και GR4340015 "Χρυσοσκαλίτισσα".

Το έργο καλύπτει συνολική έκταση 72,3 εκταρίων, με διανησιωτική κατανομή 45 εκταρίων στη νήσο Γκραν Κανάρια και 27,3 εκταρίων στην Κρήτη. Το πρόγραμμα LIFE Phoenix θα διαρκέσει 60 μήνες, από τον Ιούλιο του 2023 έως τον Ιούνιο του 2028. Ο συνολικός προϋπολογισμός του ανέρχεται σε 3.901.577,38 ευρώ και χρηματοδοτείται κατά 75% από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το Συμβούλιο της Γκραν Κανάρια, είναι ο εταίρος με τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό (8%), ενώ η συγκεκριμένη κατανομή μεταξύ των διαφόρων εταίρων παρουσιάζεται στο ακόλουθο γράφημα.

Ειδικοί Στόχοι

  1. Βελτίωση της συνολικής κατάστασης διατήρησης του οικοτόπου προτεραιότητας 9370* και της σχετικής βιοποικιλότητας μέσω τεχνικών in-situ διατήρησης, μείωσης του κινδύνου υβριδισμού, αναδάσωσης και μετριασμού των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής (ξηρασία, δασικές πυρκαγιές) στις περιοχές παρέμβασης.
  2. Ανάπτυξη στρατηγικής για την πρόληψη, τον έγκαιρο εντοπισμό και τον έλεγχο/εκρίζωση των παρασίτων και των χωροκατακτητικών ξένων ειδών (IAS) που επηρεάζουν τον οικότοπο 9370* στις περιοχές προτεραιότητας παρέμβασης.
  3. Εφαρμογή μιας στρατηγικής ex-situ διατήρησης που περιλαμβάνει τη διατήρηση ειδικών τραπεζών σπόρων και την παραγωγή ενδημικών φοινικοειδών του γένους Phoenix.
  1. Μείωση των άμεσων ανθρωπογενών επιπτώσεων (υπερβόσκηση και πίεση επισκεπτών) στα φυσικά φοινικοδάση του γένους Phoenix στην Κρήτη.
  2. Εφαρμογή ενός οδικού χάρτη για την περιβαλλοντική διακυβέρνηση του οικοτόπου 9370* με τη συμμετοχή των δημόσιων διοικήσεων, των βασικών ενδιαφερομένων και του τοπικού πληθυσμού.
  3. Αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού (εμπλεκόμενοι φορείς, μαθητές, επισκέπτες και τοπικός πληθυσμός) σχετικά με την κοινωνικο-οικολογική σημασία των ενδημικών ενδιαιτημάτων φοινικοειδών και των σχετικών οικοσυστημικών υπηρεσιών τους.
Phoenix